Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг нарты хъазты » Осетия и Осетины :: Алания, Аланы, Северная Осетия

Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг нарты хъазты » Осетия и Осетины :: Алания, Аланы, Северная Осетия

 

Навигация по сайту

:: Главная страница

:: Обратная связь

:: Поиск по сайту


 :: ВУЗы в Воронеже - Ze Student Journal

 

Видеоархив

:: Осетинские фамилии

:: Фыдæлты уæзæгмæ

:: Док. фильмы

:: Худ. фильмы

:: События

:: Передачи

 

Осетия и Осетины

:: Каталог Осетии (объявления)

:: Новости Северной Осетии

:: Авторские статьи

:: Ирон къӕлиндар

:: Былое

:: Коста Леванович Хетагуров

:: Осетинская музыка

:: Кодекс аланской чести

:: Кто такие Осетины?

:: Осетинские имена

:: Фотогалерея Осетии

:: Построй свою башню

:: Осетинская поэзия

:: Осетинский Язык

 

Духовный мир осетин

:: Святые места Осетии

:: Нарты кадджытæ

:: Нартский эпос

:: Галерея Нартов

:: Осетинские сказители

:: Древние знания осетин

:: Осетинская литература

:: Традиции и обычаи осетин

:: Осетинские писатели

:: Быт осетин

 

История Осетии

:: Происхождение иранских народов
:: Формирование осетин
:: Осетины и Кавказ
:: История скифов
:: История сарматов
:: История алан
:: Осетия в XV - XVIII вв
:: Осетия в XVIII в
:: Осетия в первой половине XIX в
:: Осетия во второй половине XIX в
:: Осетия в XX в
:: Осетия в конце XX начале XXI в

 

Библиотека

:: Три слезы Бога
:: Осетины за рубежом
:: Из истории Осетии
:: Из истории Алан
:: О верованиях Осетин
:: О культуре Осетин
:: Литература и письменность
:: Другие статьи
:: Сказания и героика

 

Популярное

» Ярмарка свободных ремесленников "Hikond" открывается ...

 

Опрос

Когда вам нужно найти какой-либо товар или услугу в Осетии, чем вы пользуетесь?

ПС Яндекс
ПС Google
Каталог-Осетии.рф
Сайт "Вся Осетия"


 

Календарь

«    Август 2008    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

 

Архивы

Март 2017 (1)
Ноябрь 2016 (1)
Октябрь 2016 (1)
Август 2016 (1)
Июнь 2016 (1)
Март 2016 (1)

 

Статистика

Рейтинг@Mail.ru

 

Рекомендуем

Осетины. Осетия-Алания

Проект патриотов Осетии

Осетия. Известные люди

 

     
 
   

Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг нарты хъазты

Раздел: Нарты кадджытæ » Фыццаг чиныг  

 
 

Нарты Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæджы фыд Борæ, рухсаг уæд, йæ цæргæйæ цуаны уыди иу хатт иу ран æрвдур ыссардта. Æрхаста йæ сæхимæ 'мæ Арвычызгæн афтæ зæгъы:
– Ацы æрвдурæй æз хъуамæ кард ыскæнон.
Кард аразынмæ Куырдалæгонмæ фæцыди. Борæ ахаста йемæ æрвдур æмæ йæм дзуры Куырдалæгонмæ:
– Кард мын дзы сараз.
Куырдалæгон æрвдурмæ 'ркæстытæкодта 'мæ загъта:
– Ай æрвдур у, æмæ дзы мæ бон кард саразын нæ бауыдзæн. Фæлтау æй Сафамæ схæсс.
Ссыди Сафамæ Борæ 'мæ йæм равдыста йе рвдур.
– Амæй мын кард сараз. Æрмæст уал мын дзы туас рацæгъд, æмæ мæ дзабыртæ барæхсон.
Сафа æрвдурæй туасаг фæхицæнкодта. Туас дзы ацарæзта 'мæ йæм æй радта. Сафа кард сарæзта уыцы æрвдурæй, ахæм кард æмæ хурау æрттывта. Дур дзы рариуыгъта Сафа, æмæ дыууæ фæхауди дур. Сафайы зæрдæмæ тынг фæцыди. Уый тæккæ халдих æндæр кард ацарæзта. Стæй дзуры Борæмæ:
– Дæ кард цæттæ у!
Борæ йæ туас фæтъыста карды, æмæ дзы иннæрдæм ауад. Фæмæсты и Борæ 'мæ Сафайæн афтæ:
– Рахæсс мын мæ кард, ай мæн нæу!
Сафа карды хуынкъ андæгъта, æмæ та йæм æй ногæй рахаста. Нæрæмон дæр та туас фæтъыста карды æмæ та дзы иннæрдæм ахызти.
Æмæ йæм нал фæлæууыд уæд Борæ:
– Рахæсс мын мæ кард, хæрæджы фырт цыдæр! Кæннод дын дæ дзоныгъгом фадын!
Сафа фæтарсти 'мæ, æрвдурæй цы кард сарæзта, уый радта йæ хицауæн. Уым дæр та нæрæмон туас фæтъыста. Фæлæ дзы нал ахызти, фæбырыди карды фарсыл уыцы туас. Стæй уæд загъта Борæ:
– Гъеуый æцæг мæ кард у, фæлæ ма мын дыггаг хатт афтæ куы бакæнай, уæд дын нал ныббардзынæн.
Борæ уырдыгæй сæхимæ рацыди. Уыйфæстæ бирæ хæтæнты фæцыд, бирæ фыдæбæттæ бавзæрста, бирæ маст. Стæй бабын и, фесæфт. Фæлæ, Сафа æрвондурæй цы кард сарæзта, уый нæ фесæфт...
Сæ мад цæ хъомыл кæнын байдыдта йæ фыртты, æмæ слæгтæ сты.
Уæд цын иубон афтæ зæгъы сæ мад Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæгæн:
– Хъазынхъом фестут, уæ сæрыл мæ 'рхæссат. Фæлæ иугæндзон хæдзары бадын аив нæу. Нартæ уыл худдзысты.
Æвдадзыхос фæци Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæгæн сæ мады ныхас æмæ сæхи рарæвдзкодтой.
Мад та цæм дзуры:
– Афтæ цæугæйæ нæу!
– Уæдæ куыд?
– Уæдæмæ Нартæн сæ хъазæн бон майрæмбон у. Хъазт йæ тынгыл к' уа, уæд Нартырæгътыл базилут. Банымайут Нарты адæмы, æмæ кæмæн æфцæгготхор, кæмæн дзабираг æрхæссут сырдыцармæй. Æмæ цæм лæвæрттимæ бацæут. Уыдон уæ исдуг семæ хъазын нæ уадздзысты. Сымах радтут уæ лæвæрттæ, æмæ уæд Нартæн сæ бон зæгъын ницыуал бауыдзæн, æмæ уæ бауадздзысты хъазтмæ.
Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг дæр афтæ бакодтой. Нарты хъазты фæсивæдмæ дзурынц:
– Уæ хъазтмæ нæ бауадзут.
Нарты фæсивæд ныххудтысты. Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг Нартæн æфцæггæттæгтæ радтой сырдыцармæй, æмæ загътой:
– Мæнæ уын лæвæрттæ, æмæ нæ бауадзут!
Нарты фæсивæдæн лæвæрттæ сæ зæрдæмæ фæцыдысты, фæлæ загътой:
– Аггаг лæвæрттæ сты. Ницы зæгъæн цæ ис. Фæлæ не фцæггæттыл куыд кафæм?
Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг цын дзабирæгтæ дæр радтой сырддзæрмттæй. Æмæ уæд Нартæ ницыуал загътой.
Нартæ æртæ дихы уыдысты: иу ран фатæхсæн кодтой, иннæ ран – дурæппарæн, æртыггаг ран та йерыскафт кодтой.
Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг фатæхсджытæм бацыдысты. Кæмттæ нæрыдысты фæтты 'хситтæй. Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг арфæ ракодтой фæсивæдæн:
– Фарн уæ хъазты! Фæлæ сырд зынæг куы нæ и, уæд цы 'хсут.
– Мæлæты гуырдтæ стут! Кæд афтæ хорз арæхсут, уæд-ма бафæлварут уæ фæттæ.
Фехстой сæ фæттæ Уæрхæгитæ æмæ, раздæр цы сырдтæ фæцагътой, уыдон рæдзæгъдтыл сæмбæлдысты фæттæ.
Дурæппарджытæм бацыдысты уыйфæстæ Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг, æмæ цын загътой:
– Фарн уæ хъазты! Фæлæ цавæр дурæппæрст у! Исты Нарты адæмæн куывд нæ кæнут, мыййаг, æмæ цын дурæй бадæнтæ не вæрут!
– Кæд сымах ахæм арæхстджын ыстут, уæд ма дурæппæрстæй куывддаг дуртæ сæвæрут.
Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг райдыдтой дур æппарын, æмæ дывæлдах лæуд кодтой. Стæй зæгъынц Нартæн:
– Фенут-ма нын нæ дурæхст!
– Цы цæуæм афтид дуртæм! Фæлæ кæд афтæ арæхсут, уæд-ма дæлæ Нарты кафты равдисут у' арæхстдзинад.
Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг йерысæйкафджытæм æрцыдысты.
– Фарн уæ хъазты! Фæлæ цæй хъазт у уæ хъазт! Куы нæ уæ физонæджы тæф цæуы, куы нæ цины зард ис уæ куывды!
– Уыцы хуызæнæй нæ уæхæдæг цæуылнæ фæкæнут уæ куывдмæ?
– Бæргæ уæ фæкæниккам, фæлæ уæ æнæхъæн къуыри бахъæудзæн уæд бадын нæ куывды!
– Ницы кæны – лæг фыдæбонæн конд у...
Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг дæр ныххæцыдысты Нарты йерыскафты. Æмæ симгæ-симын, дурæхстæй бадæнтæ кæм ыскодтой, уыййонг кафгæ 'рцыдысты.
– Мæнæ уын бадæнтæ, æмæ уал уæхи 'руадзут.
– Нæ разы куы ницы и, – зæгъынц Нартæ, – уæд нæ афтид дурын бадæнтæй буцкæнут?
– Уыдон та дæлæ рæдзæгъдтæй лæууынц.
Фатæхсджытæ, сырдты рæдзæгъдтæ ку' ауыдтой, уæд сагъдауæй аззадысты.
– Царм цыл куы нæ ис!
– Сæ цæрмттæй цын лæвæрттæ фæкодтам – æфцæггæттæ 'мæ нын дзабыртыл бахардз ысты сымахæн.
Бамбæрстой Нарты фæсивæд хабар, æмæ физонджытæ кæнын байдыдтой.
Ныр Нарты хистæртæ Нартыхъæуы уæлкъуыбырæй кæсынц.
– Нæ фæсивæд уый цавæр зард кæнынц?
– Дыууæйы хъæлæс дзы хицæнкæны, æмæ чи сты, цымæ?
Уалынмæ гуымс-симды уынæр райхъуыст. Æмæ та Нарты зæрæдтæ дисы бацыдысты:
– Цæмæн раивтой цымæ сæ йерысы симд фæсивæд?
– Симды дæр дыууæйы къæхтыхъæр хицæнкæны.
Уæд афтæ зæгъынц Нарты фæсивæдæн Уæрхæг æмæ цын Уæрхтæнæг.
– Сымах дæр карæй мах карæн ыстут. Фæлæ уæм йе хистæр нæй, йе æгъдаудæдтæг?
– Хистæрæй фылдæр та нæм цы ис!
– Уæдæ нæ куывды сæр цæуылнæ сты?
Нарты фæсивæд бамбæрстой сæ рæдыд, æмæ фидиуджытæ рарвыстой Нартæм:
– Уой, Нарты фаззæттæ куывд кæнынц Нарты номыл, æмæ уæ стыр зæрдиагæй хонынц!
Ныххæррæтластой Нарты зæрæдтæ, æмæ æгъдаудæдджытæ, æмæ аивылдысты куывдмæ Нарты чызг-фæсивæд та цын дурынты карз ронг хастой.
Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг æрбадынкодтой Нарты, сæхæдæг уырдыг лæууынц.
Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæджы лæгдзинады кой ахъæр и Нарты 'хсæн.
Хистæртæй иу зæгъы:
– Æртæ лæппуйæ ауайут Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæджы мадмæ, æмæ дзы ракурут сæ фыды кард, йæ фат æмæ йæ уарт.
Æртæ кæстæры æртæ уысммæ 'рбадавтой кард, фат æмæ уарт.
Хистæр райста кард. Сласта йæ йæ кæрддзæмæй æмæ æрвдурæй кард баталынгкодта хуры. Æмæ зæронд лæг загъта:
– Нартæн кард ныфс æмæ 'хсарæн баззад. Æмæ ацы карды номæй æхсарджын!
Зæронд лæг кард Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæгмæ радта, æмæ цын сæ цæрæнбоны тыххæй акуывтой.
Дыггаг хистæр райста фат æмæ загъта уый дæр:
– Нартæн фат баззади кадæн, æмæ ацы фаты номæй Нарты 'хсæн кадджын ут!
Дыггаг хистæр фат радта Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæгмæ, æмæ та цын сæ цæрæнбоны тыххæй банызтой.
Æртыггаг хистæр райста уарт æмæ загъта:
– Нартæ сты хистæр-дзæбæх æмæ кæстæр-арæхæн. Хистæр зондамонæг у, æмæ зондджын хистæйрагæй хайджын ут. Кæстæр та æгъдаухæссæг у, æмæ уæ кæстæйраг та æнæсæттон уæд. Ацы уарты ном зонд æмæ ныфсимæ фæхæссут!
Радта æртыггаг хистæр уарт Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæгмæ, æмæ та æртыггаг рæгъæн дæр уыдон тыххæй нуазæнтæ банызтой.
Стæй симдыл ныххæцыдысты Нартæ. Уыйфæстæ Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг ыссардтой сæ фыдыуæзæг æмæ цæргæйæ баззадысты Нартыбæсты.

 

 

 

 

 

 


Другие новости по теме:

  • Нарты Борæ
  • Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг гуымиртыбæсты
  • Борæйы кадæг
  • Уæдæрæджы хæст
  • Зæрисæры чызг
  •  

     

     

     

    Просмотров: 4538 | Автор: admin | Дата: 6 августа 2008 | Напечатать

     


     
         

     

     

     

    Каталог Осетии - ищете товар, услугу или определенную организацию? А может вы руководитель фирмы и хотите разместить информацию о ней?
    Здесь вы найдете все - http://каталог-осетии.рф

     
      Главная страница | Новое на сайте

    Copyright © 2005-2016. Осетия и Осетины
    При использовании материалов гиперссылка обязательна!